Tên

linux(8) — tình trạng server, dịch vụ, log, ổ đĩa, SSH, firewall

Mục lục

Gặp vấn đề · Tình trạng máy trong 60 giây · Tiến trình · Dịch vụ & log · Ổ đĩa · SSH & chép file · Firewall (ufw) · Người dùng & quyền · Thông tin & phần mềm · Lịch chạy (cron) · Nguồn

Mô tả

Lệnh quản trị server Linux dùng hằng ngày. Thử trên Ubuntu 26.04.

Gặp vấn đề

Server chậm

uptime · top

Ổ đầy⟦ day ⟧

df -h && df -i

Xoá file rồi mà ổ không trống ra

sudo lsof +L1

Dịch vụ không chạy

systemctl status <dịch-vụ>

Máy vừa tự khởi động lại⟦ dong ⟧

journalctl -b -1 -p err

Không kết nối được vào cổng của server⟦ duoc ⟧

sudo ss -tulpn · sudo ufw status

Tình trạng máy trong 60 giây

Thứ tự của Brendan Gregg (Netflix) khi vừa SSH vào server có vấn đề. Lệnh có dấu * nằm trong gói sysstat.⟦ de ⟧

Tải đang tăng hay giảm (1, 5, 15 phút)⟦ dang ⟧

uptime

Kernel có báo lỗi (hết RAM, lỗi ổ)

sudo dmesg -T | tail

CPU bận, chờ ổ (wa), thiếu RAM (si/so)

vmstat 1

Tiến trình nào ăn CPU *

pidstat 1

Ổ đĩa có quá tải (%util, await) *⟦ dia ⟧

iostat -xz 1

RAM thực sự còn (cột available)

free -h

Card mạng có chạm trần *

sar -n DEV 1

Tiến trình

Tốn RAM nhất · tốn CPU nhất

ps aux --sort=-%mem | head · ps aux --sort=-%cpu | head

Tìm theo tên

pgrep -fl <tên>

Dừng · dừng cưỡng bức

kill <PID> · kill -9 <PID>

Tiến trình nào giữ cổng

sudo ss -tulpn | grep :<cổng>

Kết nối đang mở tới server⟦ dang ⟧

sudo ss -tnp state established

Dịch vụ & log

Trạng thái + log gần nhất

systemctl status <dịch-vụ>

Khởi động lại · nạp lại cấu hình⟦ dong ⟧

sudo systemctl restart <dịch-vụ> · sudo systemctl reload <dịch-vụ>

Chạy ngay và tự chạy khi bật máy

sudo systemctl enable --now <dịch-vụ>

Dịch vụ đang lỗi⟦ dang ⟧

systemctl --failed

Theo dõi log trực tiếp

journalctl -u <dịch-vụ> -f

Log 1 giờ qua

journalctl -u <dịch-vụ> --since "1 hour ago"

Chỉ lỗi, từ lần khởi động này⟦ dong ⟧

journalctl -p err -b

Dọn log, giữ 7 ngày

sudo journalctl --vacuum-time=7d

Kiểm tra cấu hình trước khi restart, ví dụ sudo nginx -t.

Ổ đĩa

Đầy dung lượng hay đầy số file (inode)⟦ Day day ⟧

df -h && df -i

Thư mục nặng nhất

sudo du -xh --max-depth=1 / | sort -rh | head

File đã xoá nhưng vẫn bị giữ⟦ da ⟧

sudo lsof +L1

Làm rỗng log đang ghi (thay vì rm)⟦ dang ⟧

sudo truncate -s 0 <file>.log

Các ổ, phân vùng

lsblk -f

Chú ý: rm một file log đang được ghi không giải phóng dung lượng: tiến trình vẫn giữ nó. Dùng truncate, hoặc restart tiến trình đó.⟦ dang duoc do ⟧

SSH & chép file

Tạo khoá (một lần)

ssh-keygen -t ed25519

Đăng nhập bằng khoá từ nay⟦ Dang ⟧

ssh-copy-id <user>@<ip>

Chép, chỉ chép phần thay đổi⟦ doi ⟧

rsync -avz --progress <thư-mục>/ <user>@<ip>:<đích>/⟦ useripdich ⟧

Chép nhanh một file

scp <file> <user>@<ip>:/tmp/

rsync: src/ chép phần bên trong, src chép cả thư mục. Lưu server trong ~/.ssh/config để chỉ cần ssh web1:⟦ de ⟧

Host web1
  HostName 192.168.10.20
  User minh

Firewall (ufw)

Mở SSH (làm trước khi bật)

sudo ufw allow 22/tcp

Chỉ cho một dải IP vào cổng

sudo ufw allow from 192.168.10.0/24 to any port 5432

Bật · xem luật kèm số

sudo ufw enable · sudo ufw status numbered

Xoá luật số 3

sudo ufw delete 3

Người dùng & quyền

Tạo người dùng · cho dùng sudo

sudo adduser <tên> · sudo usermod -aG sudo <tên>

Thuộc nhóm nào · được sudo gì⟦ duoc ⟧

id <tên> · sudo -l

Đổi chủ · đổi quyền⟦ Doi doi ⟧

sudo chown <user>:<nhóm> <file> · chmod 640 <file>

Quyền dạng số: đọc 4 + ghi 2 + chạy 1, lần lượt cho chủ · nhóm · người khác. 640 = chủ đọc ghi, nhóm đọc, người khác không.⟦ doc ⟧

Thông tin & phần mềm

Tên máy, hệ điều hành, kernel⟦ dieu ⟧

Ubuntu / Debian hostnamectl

RHEL / Rocky hostnamectl

IP các card mạng

Ubuntu / Debian ip -br a

RHEL / Rocky ip -br a

Cập nhật · nâng cấp

Ubuntu / Debian sudo apt update && sudo apt upgrade

RHEL / Rocky sudo dnf upgrade

Cài · gỡ

Ubuntu / Debian sudo apt install <gói> · sudo apt remove <gói>

RHEL / Rocky sudo dnf install <gói> · sudo dnf remove <gói>

Lệnh này thuộc gói nào

Ubuntu / Debian dpkg -S $(command -v <lệnh>)

RHEL / Rocky rpm -qf $(command -v <lệnh>)

Lịch chạy (cron)

# phút giờ ngày tháng thứ  lệnh                      (sửa: crontab -e)
  0    2   *    *     *    /opt/scripts/backup.sh     # 2:00 mỗi ngày
  */15 *   *    *     1-5  /opt/scripts/check.sh      # 15 phút một lần, thứ 2–6

Cron có rất ít biến môi trường: luôn dùng đường dẫn tuyệt đối.⟦ duong doi ⟧

Nguồn

• Brendan Gregg, Netflix — Linux Performance Analysis in 60,000 Milliseconds
• systemctl(1) · journalctl(1) · lsof(8) · ss(8) · crontab(5)
• Canonical — Ubuntu Server documentation · UFW

Xem thêm

mang(8), windows(8), switch(8), git(1), docker(1), terminal(1)